نگاهی به کپی برداری از معلول باستانی «دایه دایه» و پخش از تلویزیون

بوسیله گزارش ایسنا، عصر ۲۶ آذر ماه، درون خلال پخش زنده مراسمی در حوزه هنری، سرود قرائت کردن گروهی نوجوان از شبکه سه گانه پخش شد که عزم ای متفاوت را روی ریتم و ملودی معروف «دایه دایه» (موتورچی) از مرحوم رضا سقایی خوانده بودند.

اثر دایه دایه یکی از مهم ترین و اسمی ترین آثار موسیقی استان لرستان است که پیشینه ای طولانی دارد؛ پیشنیه ای که گفته می شود به زمان قاجار بازمی گردد. این سرود تاریخی ـ تهییجی داخل دهه ۵۰ با انتظام مجتبی میرزاده و با صدای سقایی انجام شد و داخل سال ۱۳۸۶ درون میان ترانه های فاخر و ماندگار ۱۰۰ سال اخیر موسیقی ایران به ثبت ملی رسید.

در متن اصلی این جای پا که توسط سقایی خوانده شده، گفته می شود:

زینَ بَرگم بَوَنیت و اوُ مادیونم خَوَرِه مه بوُریتو سی هالوُونم

زین و برگم را به مادیانم ببندید و خبر مرا برای دایی هایم ببرید.

دایَه دایَه لحظه جنگه قطار که بالا سرم پرش دِ شَنگه

ای والده هنگام تلاطم است و قطار (وسیله ای که فشنگها را آن می گذارند) بالای سرم پر از فشنگ است.

سنگرانه برمنت لشم در آریت بورتم سی دالکم بونگمه وراریت

سنگرها را خراب کنید و جنازه ام را در بیارید و جسد مرا ببرید بخاطر مادرم تا برایم ناله و زاری یواش.

موتورچی یواش بَرون دالکمه بینِم شیرش مجاز بَکِم بلکه بَمیرِم

شوفر یواش تر برو تا مادرم را ببینم و شیرش را مشروع درنگ شاید که من مُردم…

در اینجا می توانید به نسخه اصلی این آهنگ گوش کنید:
  مرورگر شما از ویدئو پشتیبانی نمی کند.
فایل آن را از اینجا دانلود کنید: audio/mp3

در ادامه ویدیویی که از تلویزیون پخش شده و توسط لیلا امیدی در جوانمردی ایسنا قرار داده شده است را می توانید تماشا کنید:

مرورگر شما از ویدئو پشتیبانی نمی یواش.
فایل آن را از اینجا دانلود کنید: video/mp4

در همین راستا روزنامه نگار ایسنا با طبیب کیوان پهلوان ـ پژوهشگر موسیقی نواحی و مذهبی ـ وابستگی گرفته و نظر او را درباره نحوه کپی ملودی آهنگ «دایه دایه» توسط یک گروه عزیمت آماتور، جویا شده است.

او داخل این زمینه می گوید: این حکم چند مشکل دارد؛ اول اینکه متأسفانه در چند دهه اخیر در کشور، نوازندگان و آهنگسازان ما بوسیله طور کلی می خواهند درون یک شب بدون هیچ زحمتی مطرح و معروف شوند. برای اینکه بخواهیم آهنگ بسازیم خواه داستان جدید بسراییم، باید زجر کشید و خواند. تقریبا هنگفت از شاعران سلسله جدید، به ندرت پیش می آید که آثار شاعرانی مشابه سعدی، فردوسی، حافظ و یا مولانا را بوسیله درستی مطالعه کرده باشند.

یک شاعر تا وقتی که سعدی را بارها نخوانده باشد و صدها بیت از او حفظ کردن نباشد و یا نگهبان را بوسیله منت نفهمد و هزاران بیت شعر از او را حفظ کردن نباشد، نمی تواند در هر استیل شعری چه ابتکاری و چه کلاسیک کار کند؛ برای اینکه علم و ذوق ادبی او باید قوی باشد. شاعران امروزه شب می خوابند و بامداد که باخبر می شوند به آنها الهام می شود که می توانند شاعر شوند و شروع به شعر گفتن می کنند.

او ادامه می دهد: درون موسیقی نیز سیلان کار دیگر مانند قبلی نیست و کپی کاری به شدت بسیار شده است. اکنون حتی برخی از خوانندگان مطرح تمامی آهنگ های کامیاب خرم و یا استاد علی تجویدی را می خوانند. خوانندگان امروز چه صدای نوع دوستی داشته باشند و چه بد، مدام کارهای قدیمی را می خوانند و خیلی کم پیش می آید تولید کار جدید داشته باشند؛ بجهت بلد نیستند. نه ادبیات می گویند، خیر عزیمت و نه آهنگ خوب می سازند. دیگر سرود سراهایی مانند رحیم معینی کرمانشاهی، بیژن ترقی و … وجود ندارد. مشکل ارشد ما داخل موسیقی و ادبیات کپی کاری است. حتی گاهی از کپی کاری نیز گذشته و دقیقا همان آهنگ را می خوانند ولی به صورت مفتضح و از آن جای پا یک چیز خنده دار متشابه جوک می سازند.

پهلوان بار دیگر به پی دایه دایه رمز می کند و می گوید که جای پا دایه دایه زمانی به عنوان آهنگی برای رشادت، پهلوانی، قدرت و … درون یک فضای قومی و اهل ایرانی ساخته شده است. این معلول کاری دلنشین بوده ولی برخی به خود اجازه می دهند تا هرگونه که می خواهند با چنین اثر فاخر ورزش کنند.

او تصریح می کند: نوجوانی که در این ویدیو بوسیله عنوان تک سفره می خواند، کارش تماما فالش است. کسی که این پی را انتظام کرده متوجه نشده که صدای مورد خوان گروه فالش است؟ نباید با این طور اثر مهمی که برای مردم خاطره است، به این قیافه رفتار کرد.

زمانی که از یک بچه کم سن و سال برای خواندن این طور سرودی کاربرد می کنند باید مطمئن شوند که آن کودک مخبر چیزی که می خواند هست، وگرنه که باید از یک فرد بالغ مصرف کنند تا امر بهتری بسازند. ولی اگر بخواهند از خردسال هایی که به برهان کم وجود داشتن سن خود متوجه آنچه که می خوانند نیستند، استفاده کنند با این کار آن طفل ها را بازیچه خویشتن می کنند.

این کارشناس موسیقی تو ته می گوید: زمانی که یک هنر ساختار منطقی داشته باشد تا سال ها سزا خواهد شد. مثلا آثار استاد شجریان را ۵۰ سال دیگر نیز گوش کنیم، باز غم قابل شنیدن است و محال است که خسته شویم و به شور و شعف نیفتیم؛ زیرا با بیگانه شعف احساس و درایت خوانده شده است. اما اثری که بدون درایت خوانده می شود نباید تا اینکه یک مرحله اندوه به آنها گوش کرد.

بوسیله گزارش ایسنا، زمینه فعالیت کیوان پهلوان ترجمه، تالیف، پژوهش درون آدم شناسی، فولکلور و موسیقی نواحی، نوازنده سازهای ضربی، پژوهش پیرامون دف و دایره در گستره ایران فرهنگی (ایران، افغانستان،هند، پاکستان، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، ارمنستان، گرجستان، ترکیه و اعراب همسایه و سیرت آفریقا و اویغورستان چین) کتابی با نام دف و دایره در جهان ایرانی طی قریب به ۲۲ سال است.

فرهنگ گفتاری درون موسیقی ایران، ۲۱ جلد، تهران: آرون درون سال ۱۳۹۵، موسیقی و ذکر در تمدن ایران زمین، تهران: بصیرت در سال ۱۳۹۵، موسیقی مازندران، تهران: آرون در سال ۱۳۸۸ و بسیار از ۱۵ چابک کتاب دیگر از جمله کتب منتشر شده از این پژوهشگر تو زمینه موسیقی و فرهنگ ایران زمین است.

نیز قرار است بوسیله زودی دانشنامه هویت شناسی تبعه کشور نوروز داخل ۱۵ جلد، تهران: آرون، تاریخچه ادیان و مذاهب و ارتباط آنان با موسیقی (۳ جلد)؛ تهران: آرون و کتاب محمد رضا شاه از تهران تا قاهره ؛تهران: آرون از او منتشر شود.

انتهای پیام